Parlament Europejski ma dwie siedziby: w Strasburgu, gdzie odbywają się sesje plenarne (co miesiąc) oraz w Brukseli, która jest miejscem sesji dodatkowych oraz spotkań komisji. Sekretariat PE mieści się w Luksemburgu. Mimo swej dumnie brzmiącej nazwy, Parlament Europejski jest jednym z organów unijnych o najmniejszych kompetencjach - nie ma on samodzielnych uprawnień legislacyjnych, nie ma również prawa inicjatywy ustawodawczej. De facto jego udział w procesie decyzyjnym Wspólnot ograniczał się początkowo do procedury konsultacji. Wejście w życie Jednolitego Aktu Europejskiego rozszerzyło uprawnienia legislacyjne Parlamentu o procedurę współpracy, a w wyniku przyjęcia Traktatu z Maastricht - o procedurę współdecydowania. Obecną nazwę, Parlament Europejski, ustalono w 1962 roku. Pierwowzorem tego organu było Zgromadzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS), które następnie połączono ze Zgromadzeniami Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG) oraz Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (EURATOM) podczas fuzji instytucjonalnej trzech Wspólnot, i któremu 19 marca 1958 roku, w trakcie pierwszej sesji wspólnego organu parlamentarnego w Strasburgu, nadano nazwę Europejskiego Zgromadzenia Parlamentarnego. Początkowo Europejskie Zgromadzenie Parlamentarne składało się jedynie z delegatów parlamentów krajowych. Dopiero w 1979 roku, we wszystkich państwach członkowskich odbyły się pierwsze powszechne i bezpośrednie wybory. Wyłoniono wówczas 410 kandydatów. Wraz z powiększaniem się liczby państw członkowskich Wspólnot, liczba mandatów Parlamentu wzrosła i od 1 stycznia 1995 r. wynosi ona 626. Obecnie liczba deputowanych wygląda następująco: Luksemburg - 6, Irlandia - 15, Dania - 16, Finlandia - 16, Austria - 21, Szwecja - 22, Belgia - 25, Grecja - 25, Portugalia - 25, Holandia - 31, Hiszpania - 64, Francja - 87, Wielka Brytania - 87, Włochy - 87, Niemcy - 99. Początkowo ustalono, że w wypadku rozszerzenia Unii Europejskiej maksymalna liczba deputowanych nie przekroczy 700. Jednakże podczas szczytu w Nicei (grudzień 2000r.) podjęto decyzję o zwiększeniu ich liczby do 732 wraz z przyjęciem do Unii nowych członków.

Po akcesji obywatele polscy będą mieli prawo wyboru 50 deputowanych do Parlamentu Europejskiego. Mandat do Parlamentu Europejskiego ma charakter mandatu wolnego, co oznacza, że deputowani nie są związani instrukcjami państw, których są obywatelami. Członkowie Parlamentu Europejskiego nie zasiadają więc w grupach narodowych, lecz według przynależności do frakcji politycznych, np. Europa Narodów, Grupa Zielonych czy Grupa Zgromadzenia Demokratów Europejskich. Do utworzenia frakcji politycznej potrzeba 23 parlamentarzystów z jednego państwa członkowskiego Unii lub 18 z dwóch państw członkowskich albo 12 pochodzących z co najmniej trzech państw członkowskich. Kadencja Parlamentu Europejskiego trwa pięć lat i nie można rozwiązać tego organu przed jej upływem. Parlament obraduje w trybie sesyjnym. Sesje trwają jeden rok z przerwą wakacyjną. Statutowymi organami Parlamentu Europejskiego są: Przewodniczący - wybierany z pośród posłów na posiedzeniu plenarnym, Prezydium, w skład którego wchodzi Przewodniczący i czternastu Wiceprzewodniczących (również wybieranych na sesji plenarnej). Natomiast sam Parlament powołuje do życia inne organy: Konferencję Przewodniczących (Prezydium rozszerzone o przewodniczą-cych grup politycznych); Kolegium Kwestorów (organ doradczy PE, w skład którego wchodzi pięciu członków, i który sprawuje obsługę administracyjną i finansową Przewodniczącego i Prezydium Parlamentu); Konferencję Przewodniczących Komisji (przewodniczący wszystkich komisji parlamentarnych - stałych i czasowych); Konferencję Przewodniczących Delegacji. Ponadto tworzy liczne, stałe i czasowe komisje o różnym zakresie kompetencji i różnych dziedzinach działania np. Komisja Swobód Obywatelskich czy Komisja Polityki Regionalnej.

Uprawnienia budżetowe Parlamentu Europejskiego dotyczą przede wszystkim ustalania wysokości nieobligatoryjnych wydatków Wspólnoty oraz możliwości odrzucenia przez Parlament projektu budżetu w całości. Uprawnienia kontrolne Parlamentu Europejskiego, dotyczące początkowo tylko Komisji Europejskiej, zostały z biegiem czasu rozszerzone także na Radę UE i inne instytucje Wspólnot. Komisja, jak i Rada UE zobowiązane są do udzielenia pisemnej lub ustnej odpowiedzi na pytania postawione przez Parlament lub jego członków. Parlament jest również uprawniony do przyjmowania i rozpatrywania petycji zawierających skargi od obywateli Unii Europejskiej oraz osób prawnych mających siedzibę na terytorium państw członkowskich. W ramach uprawnień budżetowych i kontrolnych Parlament posiada specjalną Komisję Kontroli Budżetu.

Komisję Europejską uznaje się za główny organ wykonawczy Wspólnoty i zarazem siłą napędzającą proces integracji. Pozostaje ona podporządkowana interesom Wspólnoty jako całości, będąc całkowicie niezależna od państw członkowskich. Członkowie Komisji mają zakaz zwracania się do swoich rządów o jakiekolwiek instrukcje czy wytyczne. Oficjalną siedzibą Komisji, zgodnie z decyzją Rady Europejskiej z 12 grudnia 1992r., jest Bruksela, jednakże niektóre z jej komórek organizacyjnych usytuowane są w Luksemburgu, jak np. Dyrektoriat Generalny (DG) XVIII Kredytu i Inwestycji. Do podstawowych zadań Komisji należy: · inicjowanie procesu tworzenia prawa instytucjonalnego; · prowadzenie bieżącej polityki wspólnotowej; · formułowanie i nadzorowanie wykonania polityk wspólnotowych; · mediacja miedzy państwami członkowskimi w celu zabezpieczenia realizacji idei o wymiarze europejskim; · utrzymywanie w imieniu Wspólnoty stosunków dyplomatycznych z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi; · negocjowanie umów handlowych, traktatów stowarzyszeniowych i członkowskich na podstawie mandatu Rady; · nadzór nad wykonywaniem orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości; · administrowanie pięciu podstawowych funduszy wspólnotowych (Europejski Fundusz Wyrównawczy i Gwarancyjny dla Rolnictwa, Europejski Fundusz Regionalny, Europejski Fundusz Socjalny, Europejski Fundusz Spójności). Komisja stoi także na straży traktatów Wspólnotowych. To przede wszystkim ona kieruje do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości skargi przeciwko państwom członkowskim w razie naruszenia traktatów i innych aktów wspólnotowych. Podobną skargę może ona również wnieść przeciw innym instytucjom UE. Od stycznia 1995r. w skład Komisji wchodzi dwudziestu członków, po dwóch desygnowanych przez każde z pięciu dużych państw członkowskich (Francja, Niemcy, Hiszpania, Wielka Brytania i Włochy) i po jednym z każdego z dziesięciu mniejszych państw członkowskich (Austria, Belgia, Dania, Finlandia, Grecja, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Portugalia i Szwecja). Komisarze są nominowani na pięcioletnią kadencję (z możliwością ponownej, wielokrotnej nominacji; obecnym przewodniczącym Komisji jest były premier Luksemburga Jacques Santer) przez własne rządy narodowe, po zasięgnięciu opinii Parlamentu Europejskiego. Państwa powołują najpierw kandydata na przewodniczącego Komisji, który musi zostać zatwierdzony przez Parlament Europejski. Następnie, w porozumieniu z nominatem, desygnowani są pozostali członkowie Komisji. Po zatwierdzeniu kolegium przez Parlament Europejski, przewodniczący i członkowie Komisji zostają oficjalnie mianowani za wspólną zgodą państw członkowskich. Zgodnie z postanowieniami Traktatu Nicejskiego, w momencie rozszerzenia Unii o państwa z Europy Środkowej i Wschodniej, każdy kraj członkowski - a więc również Polska - będzie miał tylko jednego komisarza. Oznacza to, iż w sytuacji gdy zostaną przyjęte wszystkie państwa aktualnie kandydujące (12 krajów) liczba komisarzy osiągnie 27. Członkowie Komisji nie mogą, w trakcie swojej kadencji, podejmować żadnej innej działalności zawodowej, odpłatnej lub nieodpłatnej. Przewodniczący Komisji jest odpowiedzialny za nadzór całości prac Komisji oraz jej Dyrekcji Generalnych. Obecnie jest ich 23, m.in. : DGII - sprawy gospodarcze i finansowe, DX-informacja i kultura, DXII-nauki, badania i rozwoju, DGXIX-budżet. Zasadnicza rola Przewodniczącego polega na przedstawieniu podziału obowiązków w celu realizacji stojących przed Komisją zadań. Faktyczne decyzje są jednak podejmowane przez samych komisarzy, większością głosów jeśli zaistnieje taka konieczność. Plenarne posiedzenia Komisji odbywają się raz w tygodniu (sesje zwykłe). W razie potrzeby Komisja może obradować na sesjach specjalnych. Obrady są niejawne i zwyczajowo odbywają się w środy. Projekty decyzji przygotowywane są w współpracy z odpowiednimi służbami Komisji, niezależnymi ekspertami i ekspertami krajowymi w stałych grupach roboczych lub powołanych ad hoc. Tam, gdzie przepisy Traktatów przewidują konieczność zasięgnięcia opinii odpowiednich komitetów, projekty przesyłane są im do zaopiniowania. Decyzje podejmowane są zwykłą większością głosów, przy zachowaniu kworum 11 członków Komisji obecnych podczas głosowania.

Trybunał Sprawiedliwości został utworzony w 1952 r. na mocy Traktatu Paryskiego, jako organ Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. Od 1957 r. zaczął funkcjonować jako instytucja trzech Wspólnot Europejskich. Siedzibą Trybunału jest Luksemburg. Od 1995r. Trybunał składa się z 15 niezawisłych sędziów i 9 adwokatów generalnych. Sędziowie i adwokaci generalni są wybierani na mocy uzgodnień między rządami państw członkowskich. Kadencja trwa sześć lat, przy czym połowa składu jest wymieniana co trzy lata. Sędziowie spośród siebie wybierają przewodniczącego na trzyletnią odnawialna kadencję. Trybunał dzieli się na sześć izb i orzeka w sprawach w składzie trzech lub pięciu sędziów ( zawsze musi być to liczba nieparzysta) zwykłą większością głosów. Wyjątek stanowią sprawy wysokiej wagi i sprawy wnoszone przez państwo członkowskie lub instytucję Unii, wtedy obradują wszyscy sędziowie. Adwokaci generalni odgrywają wobec sędziów rolę wspomagającą. Wyrok jest ogłaszany po ok. 18 miesiącach od wpłynięcia wniosku. Sprawy rozpatrywane przez Trybunał i jego izby możemy podzielić na sześć kategorii: - spory między państwami członkowskimi; - spory między Wspólnotą Europejską a państwami członkowskimi; - spory między instytucjami; - spory między instytucjami indywidualnymi, stowarzyszeniami i Wspólnotą; - opinie dotyczące porozumień międzynarodowych; - wstępne orzeczenia w sprawach przedstawionych przez sądy narodowe. Trybunał dokonuje wykładni prawa europejskiego i interpretacji traktatów, jest ostatnią instancją wspólnotową. Jego wyroki są niepodważalne i wiążące dla sądów państw członkowskich.

Trybunał Obrachunkowy został powołany w 1975r. Swoją działalność rozpoczął w październiku 1977r. Składa się on z piętnastu członków, desygnowanych na sześć lat (cztery osoby na trzy lata) przez państwa członkowskie, mianowanych przez Radę Unii Europejskiej, po konsultacji z Parlamentem Europejskim. Członkowie Trybunału wybierają ze swego grona przewodniczącego na okres trzech lat. Zgodnie z postanowieniami Traktatu Nicejskiego, w przyszłości każde państwo członkowskie będzie desygnować do Trybunału Obrachunkowego po jednym swoim obywatelu. Trybunał Obrachunkowy sprawdza legalność przychodów i wydatków Unii Europejskiej oraz sposób zarządzania finansami. Po zamknięciu roku budżetowego sporządza on również sprawozdanie z wykonania budżetu. Siedzibą Trybunału jest Luksemburg.

Komitet Ekonomiczno-Społeczny został utworzony w 1958r. na mocy Traktatów Rzymskich jako wspólna instytucja EWG i EURATOMU. Pełni on funkcję doradczą. Wspomaga Radę i Komisję w sprawach dotyczących polityki gospodarczej i społecznej w ramach Wspólnot Europejskich. Członkami Komitetu są specjaliści ze świata gospodarczego, związkowego, przedstawiciele konsumentów, reprezentanci różnych zawodów i grup społecznych. Komitet składa się z 222 członków pochodzących ze wszystkich krajów UE (Niemcy, Francja, Włochy i Wielka Brytania mają po 24 przedstawicieli; Grecja, Holandia, Portugalia i Szwecja po 12, Dania, Finlandia i Irlandia po 9; Luksemburg 6), mianowanych jednomyślnie przez Radę UE, na podstawie wniosków złożonych przez rządy poszczególnych państw. Mandat członkowski trwa cztery lata. W przyszłości skład Komitetu powiększy się do 350 osób. Polska będzie reprezentowana przez 21 członków Komitetu. Siedzibą Komitetu jest Bruksela.