„ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE EUROPY”
 

Wykorzystując mapę konturową Europy rozwiąż zadania, do mapki wykonaj legendę:

Położenie geograficzne Europy

Zad.1.
Wyznacz granice Europy z Afryką i Azją podpisując na mapce wszystkie obiekty geograficzne, które je stanowią.

Zad.2.
Zaznacz i podpisz na mapce przylądki najbardziej wysunięte na N,S,W,E w Europie, wyznacz ich współrzędne geograficzne, na tej podstawie oblicz w stopniach i kilometrach rozciągłość południkową naszego kontynentu.

 Zad .3.
 Jakie są konsekwencje rozciągłości południkowej i równoleżnikowej Europy, skorzystaj z  podpowiedzi w ramce:

1.strefy klimatyczne, 2. różny  czas strefowy, 3.różny kąt padania promieni słonecznych podczas taj samej pory roku, 4.różnice w czasie wschodu i zachodu słońca, 5. różny czas trwania dnia i nocy w tej samej porze roku, 6. różny czas słoneczny,

 Zad.4.
Uporządkuj listę stolic Europejskich (wpisz je na konturówce), od najdłuższego trwania dnia do najkrótszego podczas astronomicznego lata: Rejkiawik, Ateny, Oslo, Paryż, Kopenhaga, Rzym, Narwik, wyjaśnij przyczynę tego zjawiska. W którym mieście zaobsewujemy białe noce raz  noc polarna, wyjaśnij  te zjawiska.

Zad.5.
Uporządkuj listę stolic Europejskich (wpisz je na konturówce), od najwcześniejszego wschodu słońca: Lizbona, Paryż, Kijów, Berlin, Moskwa, Madryt  - wyjaśnij przyczynę tego zjawiska.

Geologia i ukształtowanie powierzchni ziemi w Europie 

 Zad.6.
Na mapie konturowej Europy zaznacz prekambryjskie, paleozoiczne (kaledońskie i hercyńskie), kenozoiczne (alpejskie) struktury tektoniczne, podaj nazwy tych jednostek, jakie formy ukształtowania terenu obecnie tam występują, wyjaśnij dlaczego właśnie takie (nazwy procesów).

 Zad.7. 
Uporządkuj pasma górskie od najmłodszych do najstarszych: Sudety, Alpy, Grampiany, Pireneje, Ural, Góry Swiętokrzyskie. Wyjaśnij związek między ich wysokością a wiekiem geologicznym.

Zad.8*.
Na mapie konturowej Europy zakreskuj wybrzeża narażone na wystąpienie fal Tsunami, podaj przyczyny wystąpienia tego niebezpiecznego zjawiska.

Zad.9*.
Na mapie konturowej Europy zakreskuj państwa, w których występują trzęsienia ziemi i są czynne wulkany, podaj przyczyny wystąpienia tych  niebezpiecznych zjawisk.

Zad.10*.
 Oceń wpływ budowy geologicznej na ukształtowanie powierzchni ziemi i zjawiska sejsmiczne w Europie, połącz strzałkami przyczynę ze skutkiem.

PRZYCZYNA

SKUTEK
  1. Epoka lodowcowa w plejstocenie,
  2. Alpejskie ruchy górotwórcze w kenozoiku,
  3. Sztywne i stare (prekambryjskie) podłoże wschodniej Europy,
  4. Kaledońskie i hercyńskie ruchy górotwórcze,
  5. Położenie południowej i północno-zachodniej Europy na granicy płyt litosfery,
    1. Rozległe obszary nizinne wschodniej części Europy,
    2. Krajobraz jezior, wzgórz morenowych, równin piaszczystych, w północnej i środkowej Europie,
    3. Młode góry fałdowe, obniżenia śródgórskie i przedgórskie,
    4. Występowanie trzęsień ziemi i zjawisk wulkanicznych w S i NW części kontynentu,
    5. Zerodowane stare góry i wyżyny

Zad.10.
Do przedstawionych form terenu dopasuj odpowiednie wyjaśnienie i obiekt geograficzny z Europy.
1 2 3 4 5
  1. Nizina aluwialna – płaska równina powstała w wyniku akumulacji osadów przez rzekę w jej ujściu do zatoki.
  2. Góry zrębowe – wydźwignięte wzdłuż  uskoków bloki starszych gór odmłodzone podczas ostatniej orogenezy alpejskiej.
  3. Stożek wulkaniczny – powstał w wyniku podchodzenia pod płytę kontynentalną płyty oceanicznej w strefie kolizji (subdukcji),
  4. Góry fałdowe – powstały w wyniku zderzenia się dwóch płyt litosfery,
  5. Rów tektoniczny – powstał w wyniku rozciągania skorupy ziemskiej na lądach,

Obiekty geograficzne: a-rów Renu, b- Stromboli, Santoryn, c- Żuławy Wiślane, d- Sudety, Harz, e- Karpaty, Pireneje,Obiekty  e-rów Rodanu,  f- Wezuwiusz, Etna, g- Nizina Padu, h- Sudety, Harz, i- Alpy, Pireneje,

Zad.11.
Na podstawie schematów rozpoznaj typ wybrzeży w Europie, dopasuj odpowiednie wyjaśnienie ich powstania, kraj w którym można je spotkać, możesz skorzystać z informacji w ramce.

Riasowe/fiordowe/lagunowe/dalmatyńskie/szkierowe/limanowe/mierzejowe/ Chorwacja/Finlandia/ Irlandia/Włochy/Polska/Ukraina/ Norwegia/

1 2 3 4 5 6
  1. Wybrzeże powstało w wyniku zalania przez morze pasm górskich  (obniżeń krasowych – polji), równoległych do brzegu.
  2. Wybrzeże powstało w wyniku zalania przez morze U-kształtnych dolin polodowcowych, zatoki wcinają się głęboko w ląd. 
  3. Wybrzeże powstało dzięki akumulacyjnej działalności prądów morskich wzdłuż brzegu morza.
  4. Wybrzeże powstało dzięki akumulacyjnej działalności prądów morskich wzdłuż brzegu morza,
  5. Wybrzeże powstało w wyniku zalania przez morze obszarów polodowcowych z licznymi skalistymi pagórkami, 
  6. Wybrzeże powstało w wyniku zalania przez morze dolin górskich rzek, prostopadłych do brzegu,

Klimat i meteorologia Europy 

Zad.12.
Wypisz numerki charakteryzujące meteorologicznie/geograficzne czynniki klimatotwórcze Europy;

1.ciepły prąd morski Golfsztrom, 2. rozmieszczenie stałych i sezonowych ośrodków barycznych, 3. szerokość geograficzna, 
4. rodzaj pokrycia terenu (powierzchni czynnej), 5. rozmieszczenie frontów atmosferycznych, 6. wielkość, kształt, przebieg i wysokość dużych form ukształtowania powierzchni ziemi w Europie, 7. napływ (adwekcja różnych mas powietrza, 8. odległość od oceanów i mórz,

 Zad.13.
Na mapie konturowej Europy  wrysuj stały Niż Islandzki, wyż Azorski, wyż Bałkański, wyż Rosyjski (zima), niż Rosyjski (lato) jakie masy powietrza kierują do Europy te ośrodki baryczne, jakiej pogody możemy się spodziewać w Polsce jeżeli takie powietrze dotrą do Polski latem/zimą.

 Zad.14*.
 Korzystając z załączonej mapki wykonaj zadania:

  1. Określ strefę klimatyczną oraz typ klimatu obszarów oznaczanych cyframi 1,2,3,4.
  2. Wyjaśnij przyczynę bardzo wysokich opadów w Górach Skandynawskich.
  3. Wyjaśnij nietypowy przebieg izotermy O0C w styczniu, jakie ma to konsekwencje gospodarcze (dwa przykłady).
  4. Do przedstawianych wykresów klimatycznych dopisz właściwe miasto oznaczone na mapce dużą literą: A,B,C,D.Rozpoznaj typ klimatu i podaj 3 cechy typu klimatu przedstawionego na wykresie1, 2.
  5. Wyjaśnij przyczynę bardzo niskich opadów na Nizinie Nadkaspijskiej.
  6. Wyjaśnij nietypowy przebieg izotermy 200C w lipcu, jakie ma to konsekwencje gospodarcze (dwa przykłady).
1 2 3 4

Zad.15*.
W lipcu średnia temperatura w miejscowości Chamonix (Alpy francuskie) położona na wysokości około 1100 m n.p.m. równa jest około 15oC oblicz na jaką wysokość musisz się wspiąć aby poczuć się w lipcu jak z kołem polarnym w Norwegii, gdzie temperatura średnio w lipcu równa jest około 10 oC .  

Zad.16*.
W lipcu średnia temperatura w miejscowości Katania (Sycylia) położona na wysokości około 11 m n.p.m. równa jest około 25oC oblicz na jaką wysokość musisz się wspiąć na Etnę (3323 m n.p.m.) aby poczuć się w lipcu jak z kołem polarnym w Norwegii, gdzie temperatura średnio w lipcu równa jest około 10 oC .  

Zad 17.
Do miast europejskich leżących na  południku λ= 15oE dopasuj odpowiednią dla nich średnią temperaturę lipca oraz właściwą szerokość geograficzną, wyjaśnij jej wpływ na takie zróżnicowanie temperatury w tych miastach w lipcu.

10 oC , 27 oC , 17 oC, 20 oC, - temperatury powietrza / szerokości geograficzne φ= 41o N , φ= 54o N,  φ= 67o N,  φ= 50o N,

Miasto Średnie temperatury VII Szerokość geograficzna
Neapol
Praga
Szczecin
Narwik

Hydrografia Europy

Zad.18.
Połącz w odpowiednie zestawy nazwy geograficzne jezior z typem genetycznym oraz państwem gdzie możemy je spotkać – zaznacz jeziora na mapie konturowej Europy.

 

Nazwa jeziora
Typ genetyczny jeziora

Państwo

1. Bodeńskie

A. Polodowcowe kontynentalne,

a. Szwecja,

2. Ładoga

B. Deltowe,

b. Rosja,

3. Jałpuh

C. Tektoniczno-polodowcowe

c. Niemcy, Austria, Szwajcaria,

4. Wetter

D. Polodowcowe górskie

d. Ukraina

Zad.19 .
Połącz w odpowiednie zestawy nazwy geograficzne jezior z typem genetycznym oraz państwem gdzie możemy je spotkać – zaznacz jeziora na mapie konturowej Europy.

 

Nazwa jeziora
Typ genetyczny jeziora

Państwo

1. Genewskie

A. Polodowcowe kontynentalne,

a. Włochy

2. Onega

B. Deltowe,

b. Węgry

3. Valli di Comacchio

C. Tektoniczne

c. Francja, Szwajcaria,

4. Balaton

D. Polodowcowe górskie

d. Rosja


Zad.20*.              
Wyjaśnij w jaki sposób powstało jezioro Bodeńskie i Jałpuh, które z nich dłużej przetrwa w krajobrazie biorąc pod uwagę procesy je kształtujące w przeszłości i obecnie, wyjaśnij swój wybór.

Zad.21*.              
Wyjaśnij w jaki sposób powstało jezioro Balaton i Onega, które z nich jest starsze jeżeli chodzi o czas geologiczny, określ okres geologiczny, w którym mogły powstać.

Zad.22.
Do przedstawionych rzek Europy dopasuj właściwy dla nich reżim (ustrój) rzeczny, wykres stanów i przepływów wody w rzekach, korzystając z mapy fizycznej Europy wskaż zlewisko i  rozpoznaj typ ujścia    – podpisz te rzeki na mapie konturowej Europy. 

RZEKI
Charakterystyka ustrojów rzecznych rzek Europy

1. Tyber

A. deszczowo-śnieżny – dwa wysokie stany i przepływy związane z wiosennymi roztopami i letnimi opadami frontalnymi

2. Ren

B. deszczowo-śródziemnomorski – wysokie stany i przepływy jesienno-zimowe, bardzo niskie letnie,

3. Tamiza

C. lodowcowy-górski – wysokie stany i przepływy latem podczas intensywnego topnienia lodowców,

4. Wisła

D. deszczowo-oceaniczny – wysokie i wyrównane przepływy w ciągu całego roku, niższe latem (większe parowanie),

RZEKI
Charakterystyka ustrojów rzecznych rzek Europy

1. Ebro

A. śnieżno- deszczowy –  wysokie stany i przepływy związane z wiosennymi roztopami i letnimi opadami frontalnymi,

2. Rodan

B. deszczowo-śródziemnomorski – wysokie stany i przepływy jesienno-zimowe, bardzo niskie letnie,

3. Sekwana

C. lodowcowy-górski – wysokie stany i przepływy latem podczas intensywnego topnienia lodowców,

4. Wołga

D. deszczowo-oceaniczny – wysokie i wyrównane przepływy w ciągu całego roku, niższe latem (większe parowanie),



Zad.23*.
Dlaczego niektóre rzeki mają ujście deltowe a inne lejkowate (estuarium), jaki czynnik na to wpływa wyjaśnij procesy, które są z nim związane, jaki typ ujścia jest korzystniejszy dla budowy portów w głębi lądu, wyjaśnij dlaczego.

Zad.24*.
Która z przedstawionych rzek jest najbardziej żeglowna w ciągu całego roku, a która najmniej, wyjaśnij dlaczego.

Zad.25.
W jakich górach Europy spotykamy lodowce, jakie czynniki powodują, że tam występują .

Zad.26.
Do schematycznych rysunków dopasuj właściwy typ lodowca górskiego, nazwę geograficzną , pasmo górskie i państwo.

Typ alpejski, himalajski, fieldowy /Gross Aletsch, Jotunheimen, Pasterze/ Alpy, Skandynawskie/Austria, Norwegia, Szwajcaria.

                                                                                                     

Zad.27.
Jakie elementy lodowca alpejskiego  uwzględnia schematyczny rysunek nazwij te oznaczone numerkami, niektóre oznaczają  procesy uwzględnione w ramce:

tensja (rozciąganie),  kompresja (ściskanie) , alimentacja (gromadzenie mas śniegu), ablacja (topnienie podczas lata),


Zad.28.
W, których górach Europy linia wiecznego śniegu położona jest najniżej, wyjaśnij przyczynę.

Zad.29
W jaki sposób człowiek wykorzystuje gospodarczo lodowce w Alpach.

 

Zależności między klimatem, glebami a szatą roślinną w Europie

Zad.30.
Uzupełnij tabelę zależności miedzy klimatem, glebami a formacjami roślinnymi w Europie.

Strefa klimatyczna/typ klimatu

Naturalna formacja roślinna

Typ gleby

Podzwrotnikowy śródziemnomorski

 

 

 

 

czarnoziem

 

tajga

 

Okołobiegunowa

 

 

 Zad.31.
Uzupełnij tabelę zależności miedzy klimatem, glebami a formacjami roślinnymi w Europie.

Strefa klimatyczna/typ klimatu

Naturalna formacja roślinna

Typ gleby

 

makia (palmy, oleandry, cyprysy)

 

Umiarkowany ciepły - kontynentalny

 

 

 

 

bielice

 

tundra

 

 Zad.32*.
Uzupełnij poniższy schemat tak aby przedstawiał logiczny ciąg zależności rozmieszczenia różnych formacji roślinnych w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego.

 A – strefa klimatu umiarkowanego ciepłego, B – dużo opadów, C – spadek temperatury i wzrost opadów im wyżej, D – typy klimatu,
E – im dalej na wschód tym opadów mniej, F – klimat oceaniczny, G – lasy przechodzą w stepy, H – lasy mieszane, I – klimat kontynentalny,  J – piętrowy układ formacji roślinnych, K – klimat górski,

Zad.33*.
Uzupełnij poniższy schemat tak aby przedstawiał logiczny ciąg zależności rozmieszczenia różnych formacji roślinnych w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego.

 A – klimat kontynentalny, B – dużo opadów, C – klimat górski, D – typy klimatu, E – im dalej na wschód tym opadów mniej, F – klimat oceaniczny, G – piętrowy układ formacji roślinnych, H – lasy mieszane, I –strefa klimatu umiarkowanego ciepłego,  J –lasy przechodzą w stepy, K – spadek temperatury i wzrost opadów im wyżej,





STRONA GŁÓWNA